2025'te Gazze'de 186 yardım çalışanı öldürüldü, bu küresel toplamın yarısından fazlası
BM insani işler ofisi, dünya genelinde öldürülen, yaralanan ya da kaçırılan 907 yardım çalışanı kaydetti; bu, veri tabanındaki en yüksek yıllık rakam. Ofis, riski değiştiren etken olarak ucuz silahlı insansız hava araçlarını gösteriyor.
BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi çarşamba günü, 2025 boyunca Gazze Şeridi'nde 186 insani yardım çalışanının öldürüldüğünü, bölgenin üst üste üçüncü yıl da yardım çalışması için dünyanın en ölümcül yeri olduğunu açıkladı. Sudan 71 ile ikinci sırada yer aldı.
Ofis, tüm çatışmalar genelinde yıl boyunca 350 yardım çalışanının öldürüldüğünü, 322'sinin yaralandığını ve 235'inin kaçırıldığını saydı: toplam 907 kişi. Bu, insani yardım personelinin dahil olduğu büyük olayları derleyen Aid Worker Security Database'de yer alan en yüksek yıllık rakam. Ölümler, kendisi de rekor kırmış olan bir önceki yıla göre hafif geriledi; şiddetin daha geniş sayımı gerilemedi.
Gazze rakamını asıl anlamlı kılan şey oran. Geçen yıl dünyanın herhangi bir yerinde kaydedilen tüm yardım çalışanı ölümlerinin yarısından fazlası tek bir bölgede yaşandı.
BM'nin insani işler ofisinin başında bulunan ve acil yardım koordinasyonunu yürüten Tom Fletcher, üç yıllık toplamı 1.000 ölünün üzerine çıkardı ve bunu "kesinlikle kabul edilemez" olarak niteledi. Adını koymanın kimseyi korumayacağını, devletlerin uluslararası insancıl hukuku uygulaması ve onu ihlal edenlere gerçek yaptırımlar getirmesi gerektiğini söyledi. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ise şiddetin düzeyini korkunç olarak tanımladı ve hükümetlerden savaş kurallarına uymalarını ve sorumluları hesap vermeye zorlamalarını istedi.
Ofis, tehlikeyi değiştiren tek bir unsura dikkat çekti: giderek genişleyen bir taraflar kümesinin uçurabileceği kadar ucuz ve uyarlanması kolay silahlı insansız hava araçları. Ofise göre bu araçlar 2026'nın ilk dört ayında Sudan'daki sivil ölümlerinin yüzde 80'ine yol açtı, yalnızca nisan ayında Ukrayna'da 80 sivili öldürdü ve Kolombiya'da bunlarla yapılan saldırılar 2024 ile 2025 arasında dörde katlandı. Mayıs ayında tek bir hafta içinde Ukrayna'da dört insani yardım konvoyu vuruldu; mart ayında ise Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde bir insansız hava aracı bir konut binasını vurarak bir yardım çalışanını öldürdü.
Tedarik hattının ucundaki insanlar için bu değişim, bir güvencenin ne kadar değer taşıdığı meselesi. Konvoy güzergâhları, klinikler ve dağıtım noktaları bilinen cephe hatlarına ve o hatları tutan taraflara önceden verilen bildirimlere göre planlanıyor; bu düzen, kaybedecek bir şeyi olan az sayıda aktör varsayımına dayanıyor. Çok daha fazlasının eline geçebilen bir silah, verilen bildirimin riskin eskisinden daha küçük bir bölümünü karşılaması anlamına geliyor.
Aynı sayım 2026 için şimdiden 39 kaçırma, 97 yaralanma ve 82 ölümde bulunuyor; aynı dönemde bu çalışmayı finanse eden kaynaklar da kesiliyor. Avrupa Komisyonu, bağışçı taahhütlerini yinelerken, öldürülen her yardım çalışanının yalnızca kişisel bir kayıp değil, diğer devletlerin en temel sözlerini tutmaktaki başarısızlığı olduğunu belirtti.