Gazze'nin kamplarında kaybedilen işler yardım konservelerinden ve çamur fırınlarından yeniden kuruluyor

BM Ticaret ve Kalkınma, Gazze ekonomisindeki çöküşü kayıtlara geçmiş en ağır çöküş olarak nitelendirdi ve kaybı, iki yıldan kısa sürede 22 yıllık kalkınma olarak hesapladı.

Mondoweiss'in Gazze'den aktardığı habere göre bu rakamın altında, savaştan önce kurdukları geçim kaynaklarını yitiren ve Şerit'te geriye kalanlarla kendilerine yeni işler uyduran binlerce insan var.

33 yaşındaki Iman Mughira, birkaç ortağıyla birlikte Rafah'taki bir spor salonuna aylarını ve 250 bin dolara varan bir parayı harcamıştı. Şeridin güneyinde, Khan Younis'e bağlı al-Mawasi'ye yerinden edilen Mughira, binanın yıkıldığından emin olana kadar kentinin uydu görüntülerini takip etti.

Ardından kurduğu şey kampın çöpünden çıktı. Yardım kolilerinden çıkan boş konserve kutuları ve atılmış yemeklik yağ bidonları, kumla doldurulup aralarına tahta parçaları geçirilerek ağırlığa dönüştü. Çevredeki çadırlarda yaşayan kadınlar, hiçbir yere gitmeden ve para ödemeden günde bir saatlerini antrenmana ayırmaya başladı; bazıları onunla birlikte spor yapmak için çadırına geliyor.

Kadınlardan duyduğu şikâyetler, doğrudan yerinden edilmenin ürettiği şikâyetler: kumun üstünde uyumaktan, eşyaları elde taşımaktan, su taşımaktan ve makinesiz çamaşır yıkamaktan gelen kas ağrıları.

44 yaşındaki Ayman Abu Muhareb'in savaştan önce bir süpermarketi vardı. Süpermarket bombalandı, içinde kalan mallar da yağmalandı. Şimdi Gazze'nin merkezindeki Deir al-Balah'ta bir kampın yakınında, ailesinin çamur ve samandan yaptığı fırında ekmek pişiriyor; biri kalp kusuru olan bir kızı olmak üzere sekiz kişilik haneyi böyle besliyor. Fırını odun, plastik ve kumaşla yakıyor; doktorların, o dumanın içinde geçirdiği saatler konusunda kendisini defalarca uyardığını söylüyor. Bir yıl önce başladı, o zamandan beri sağlığı kötüleşti.

50 yaşındaki Zeinab al-Najjar, kocasının yaralanıp tekerlekli sandalyeye mahkûm kalmasının ardından ailesinin geçimini üstlendi. Deir al-Balah sahiline yerinden edilen al-Najjar, çadırlar arasında acı bakla satıyor; sıcak düşünce öğleden sonra işe başlıyor, kimi zaman gece yarısından sonra dönüyor.

Bu işlerin hiçbiri kaybedileni geri getirmiyor; onları bir toparlanma olarak okumak hikâyeyi tersine çevirmek olur. Çeyrek milyon dolarlık bir spor salonu kum dolu konserve kutularına, bir süpermarket ise başında duran adamın sağlığına mal olan bir fırına dönüşüyor. BM'nin rakamı tek bir hanenin ölçeğinde işte böyle görünüyor — ve silinen 22 yıllık ilerlemenin insanların yeniden iş bulmasıyla geri kazanılmamasının nedeni de bu.