Gazze kamplarında işler yardım tenekelerinden yeniden kuruluyor

UN Trade and Development, Gazze ekonomisindeki çöküşü kayıtlara geçen en ağır çöküş olarak niteledi ve kaybı, iki yıldan kısa sürede yitirilen 22 yıllık kalkınma olarak belirledi.

Bu rakamın altında, savaştan önce kurdukları geçim kaynaklarını yitiren ve Şerit'te geriye kalanlardan kendilerine yeni işler türeten binlerce insan var.

33 yaşındaki Iman Mughira, birkaç ortağıyla birlikte Rafah'ta bir spor salonu için aylarını ve 250.000 dolara varan bir parayı harcamıştı. Şeridin güneyinde, Khan Younis'e bağlı al-Mawasi'ye yerinden edilen Mughira, binanın yıkıldığından emin olana kadar kentinin uydu görüntülerini izledi.

Ardından kurduğu şey kampın çöpünden çıktı. Yardım kolilerinden çıkan boş konserve kutuları ve atılmış yemeklik yağ bidonları, kumla doldurulup tahta parçalarıyla birleştirilerek ağırlığa dönüştü. Çevredeki çadırlarda yaşayan kadınlar, hiçbir yere gitmeden ve para ödemeden günde bir saatlerini antrenmana ayırmaya başladı; bazıları onunla birlikte spor yapmak için çadırına geliyor.

Duyduğu şikâyetler, yerinden edilmenin kendisinin ürettiği şikâyetlerdi: kumun üstünde uyumaktan, eşyaları elde taşımaktan, su taşımaktan ve makinesiz çamaşır yıkamaktan kaynaklanan kas ağrıları.

44 yaşındaki Ayman Abu Muhareb'in savaştan önce bir süpermarketi vardı. Dükkân bombalandı, içinde kalan mallar yağmalandı; şimdi Gazze'nin merkezindeki Deir al-Balah'ta bir kampın yakınında ailesinin çamur ve samandan yaptığı bir fırında ekmek pişiriyor ve kalp kusuru olan bir kızının da bulunduğu sekiz kişilik haneyi geçindiriyor. Fırını odun, plastik ve kumaşla yakıyor; doktorların, dumanın içinde geçirdiği saatler konusunda kendisini defalarca uyardığını söylüyor. Bir yıl önce başladı ve o zamandan beri sağlığı kötüleşti.

50 yaşındaki Zeinab al-Najjar, kocasının yaralanıp tekerlekli sandalye kullanmak zorunda kalmasının ardından ailesinin geçimini üstlendi. Deir al-Balah sahiline yerinden edilen al-Najjar, çadırlar arasında acı bakla satıyor; sıcak düştükten sonra öğleden sonra işe koyuluyor, kimi zaman gece yarısından sonra dönüyor.

Bu işlerin hiçbiri kaybedileni geri getirmiyor; bunları bir toparlanma olarak okumak hikâyeyi tersinden anlatmak olur. Çeyrek milyon dolarlık bir spor salonu kum dolu tenekelere dönüşüyor; bir süpermarket, başında duran adamın sağlığına mal olan bir fırına. BM'nin rakamı tek bir hanenin ölçeğinde böyle görünüyor — ve silinen 22 yıllık ilerleme, insanların yeniden iş bulmasıyla geri kazanılmıyor.